.Nhà sưu tầm trong nước .Nhà sưu tầm nước ngoài




  
Danh gia vọng tộc cùng Nghệ thuật Việt Nam

Đất nước ta là xứ sở của nghệ thuật và thi ca. Thời nào, đời nào cũng có xuất hiện những gia đình cha truyền con nối tới ba bốn thế hệ. Bài viết này chúng tôi đề cập một trường hợp hy hữu, mà nhắc đến tuổi tên chúng ta đều mến mộ...

Lê Đại Thanh: Thi sĩ - Kịch sĩ

     Cụ sinh đầu thế kỷ XX, 1907. Còn sống, xuân này tròn trăm tuổi, nhưng 90 năm trên cõi đời, Lê Đại Thanh để lại một dư âm đằm thắm, không chỉ riêng cho thành phố cảng Hải Phòng quê hương, mà còn mãi trôi chảy theo thời gian. Cụ là nhà giáo tâm huyết, một nhà báo cách mạng thời kháng chiến chống thực dân Pháp, sáng lập viên báo Cứu Quốc, Văn nghệ. Cụ đã có kịch phẩm được giải thưởng của Tự Lực Văn đoàn, vở “Hai người trọ học”. Rồi cũng như các bạn văn cùng thời, Lê Đại Thanh tham gia làm Đạo diễn kịch, có nhiều đóng góp cho nhóm kịch Gió Biển - Hải Phòng, thập niên 1960.Thơ ca là tố chất nổi trội trong con người nghệ sĩ đa tài ấy. Thơ Lê Đại Thanh đậm màu triết lý trầm lặng, như một lời trao gửi nhỏ nhẹ với thế giới nhân sinh. Một số thi phẩm của Lê Đại Thanh, như "Tâm sự cùng nhân loại", "Thời gian", "Tôi yêu chuyện cổ tích nước tôi"… thấm đẫm cốt cách ấy. "Thi sĩ và thơ" là một tuyên ngôn của Lê Đại Thanh về Thơ và Thi sĩ !

Những thi sĩ tồn tại bằng hình tượng ngôn ngữ
Thơ biểu đạt cái tôi Vũ trụ
Bằng ngôn ngữ xanh của những chùm tinh tú.
Thơ biểu đạt cái tôi thiên nhiên
Bằng ngôn ngữ tím hoa bằng lăng, tím hoa Sim
Thơ biểu đạt cái tôi Thi sỹ
Bằng ngôn ngữ đỏ hoa Thạch Lựu, Phượng vĩ.
Thơ là nhạc của lời
Những con chữ đen tự chắp cánh bay, thành những vì sao đêm xanh biếc đổi ngôi…

     Còn nhà thơ Tế Hanh đã có câu chuyện cảm động về Lê Đại Thanh khi có một người thanh niên gặp Tế Hanh và hỏi: Bốn câu thơ này có phải của Targo, đại thi sĩ Ấn Độ không và đọc bốn câu thơ của Đại Thanh:

Khi tôi chết những người thân xin đừng nhỏ lệ
Mà hãy ngâm một đoạn ngắn thơ tôi
Chết là trở về với tinh thể sao trời
Trả trái đất những gì vay mượn trước
Chào những bộ hành tuổi xanh xuôi ngược
Tôi xuống ga đời trả lại vé quê hương
Người làm thơ coi cái chết bình thường
Vì cuộc sống chỉ là một hành trình có hạn.

     Nhà thơ Tế Hanh sau khi nghe người thanh niên đó đọc xong đã có một câu trả lời hết sức văn học. Ông ấy nói thế này: "Tôi không chắc đó có phải là thơ của Tago không nhưng tôi chắc đó là thơ của thi sĩ Lê Đại Thanh ở Hải Phòng".

     Nói tới Thi sỹ - Kịch sỹ Lê Đại Thanh, không thể không nhắc tới người bạn đời tuyệt vời của cụ ông, đó là cụ bà Đinh Ngọc Anh. Vốn là nữ sinh trường Pháp ngữ Nam Sinh nên cô gái xinh đẹp Ngọc Anh rất giỏi tiếng Pháp. Cảm vì nết, vì tài Lê Đại Thanh, hai người kết duyên chồng vợ. Thuyên chuyển dọc dài trên đường kháng chiến. Xa nhau từ năm 1946, đến nay sau chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5/1954 cả gia đình mới đoàn tụ ở thành phố Cảng. Hai vợ chồng lại nhiệt tình tham gia phong trào văn nghệ quần chúng. Cùng với chồng, thành viên cũ của Ban kịch Thế Lữ, cả nhóm đã cấp tập dựng kịch, diễn kịch. Hải Phòng thời đó đang là khu vực 100 ngày trước khi quân Pháp rút khỏi miền Bắc hoàn toàn, không khí rất căng thẳng. Lê Đại Thanh đã hối hả viết và dàn dựng vở kịch "Người con gái đất đỏ”. Và người đóng vai nữ anh hùng Võ Thị Sáu chính là người vợ thân yêu – Đinh Ngọc Anh. Vai diễn cuối cùng của bà - Người đầu tiên tái hiện nhân vật Võ Thị Sáu trên sân khấu.

Lê Mai: Kịch sỹ - Người mẹ của những ngôi sao

     Lê Mai là thế hệ nữ diễn viên đầu tiên của Đoàn kịch Hà Nội. Đã có những vai diễn để đời. Và như là sự run rủi của số phận, Lê Mai thành thân với NSND Trần Tiến, sinh hạ ba cô con gái xinh đẹp, tài hoa, là Lê Vân, Lê Khanh, Lê Vi.

     Lê Vân không chỉ là nghệ sĩ múa, cô nổi danh trên màn bạc với những vai diễn đằm thắm tính cách phụ nữ Việt Nam. Lê Vi, cô con gái út cũng trưởng thành trên sàn múa. Đặc biệt là Lê Khanh, một "gien trội" trong đại gia đình. Bước vào nghề năm 17 tuổi (1978), nay Lê Khanh đã nhận được danh hiệu cao quý - Nghệ sĩ Nhân dân, một diễn viên kịch nói trẻ nhất có vinh dự này.

Lê Đại Chúc: Hoạ sĩ - Sự thăng hoa của sơn dầu
     Không theo con đường kịch nghệ, yêu thơ nhưng không mê đắm Nàng Thơ, Lê Đại Chúc bật nở tài năng hội họa. Tuổi ngoài 60 nhưng rất phong độ. Ông đi khắp đó đây, sang cả phương trời Tây để sáng tác. Nhiều cuộc triển lãm tranh ghi ấn tượng bất ngờ của một tài hoa tuôn chảy không ngưng nghỉ.

     Một nhà phê bình nghệ thuật đã nhận định: Khác với lối hiện thực được giản lược hóa, hoặc cách điệu hóa, bảng màu trừu tượng qua tranh của ông, tưởng như vô thức, hữu hình. Hai cách nhìn hội hoạ giữa Đông và Tây ở tranh Lê Đại Chúc luôn là thế giới của sự hòa quyện, đồng nhất bởi nguồn cảm hứng mạnh, liên tục, không gián đoạn trong cách thể hiện bố cục. Và cuối cùng, bởi sự hòa nhập dịu dàng ấy, ông đã tạo được vẻ đẹp riêng, một cái Tôi nghệ thuật sáng giá. Đúng với tư duy và hành động của người nghệ sĩ.

Lê Đại Chức (Lê Chức): Đạo diễn sân khấu – NSƯT- Thi sĩ
    Là con út của gia đình có tới 10 anh chị em, nay chỉ còn bốn người. Lê Chức là con út, ẩn tuổi bố, sinh năm Đinh Hợi (1947) ở thành phố Vinh, hiện đương nhiệm Phó Chủ tịch thường trực Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam. Để tới cương vị này, Lê Chức trải qua gần nửa thế kỷ với kịch trường. Nhiều năm là diễn viên xuất sắc của đoàn kịch nói Hải Phòng, sau được đào tạo chính quy chuyên ngành Đạo diễn (1981 – 1987) ở Đại học Nghệ thuật Kiev thuộc Liên Xô trước đây. Cũng nhiều năm làm Giám đốc Nhà hát Cải lương Trung ương, rồi Cục phó Cục Nghệ thuật biểu diễn Bộ Văn hoá -Thông tin.

     Là đạo diễn sân khấu, dàn dựng nhiều vở diễn, lại có giọng đọc trời phú, chuyên đọc thuyết minh phim, dẫn chương trình các lễ hội, nhưng Lê Chức vẫn đam mê thi ca. Trong tâm hồn nghệ sĩ ấy trôi chảy dòng máu người cha thân yêu – Thi sĩ Lê Đại Thanh. Lê Chức cảm nghĩ về Thơ:

Những lúc phải nghĩ nhiều
Thơ là cuối cùng chia sẻ
Mặt giấy trắng
Cuộc hành trình trắng
Tôi nổ chữ vào tôi
.

     Khởi đầu từ hai nghệ sĩ Lê Đại Thanh – Đinh Ngọc Anh, qua ba thế hệ, tất cả đã kết thành một gia đình lớn với những tên tuổi được vinh danh. Một Danh gia Văn nhân – Tài tử sáng giá trên vòm trời nghệ thuật nước nhà./.

Vũ Hà

248 Bức
English | Trang chủ



Error: Table 'thachhoc_ledaichuc.counter_detail' doesn't exist